Pytanie
Nauczyciel kontraktowy był zatrudniony w ubiegłym roku szkolnym na czas określony w niepełnym wymiarze godzin. W kolejnych latach nadal nie będzie możliwości zatrudnienia go na pełen etat.
Czy można zatem co rok zawierać z nim umowę na czas określony?
Co roku liczba godzin dla tego nauczyciela jest inna, znaczna ich ilość to tzw. godziny "gminne", nie wynikające z siatki godzin.
Odpowiedź
odpowiedzi udzielono: 30 sierpnia 2007 r.
stan prawny dotychczas nie uległ zmianie
Istnieje możliwość, w myśl art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela, zawierania z nauczycielem kolejnych umów o pracę na czas określony, jeżeli takie są potrzeby wynikające m.in. z organizacji nauczania.
Uzasadnienie
Przepis art. 10 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.) stanowi, że w pewnych sytuacjach możliwe jest zawarcie z nauczycielem umowy o pracę na czas określony. Mianowicie umowa o pracę na czas określony jest zawierana, gdy taka potrzeba wynika z organizacji nauczania lub z konieczności zastępstwa nieobecnego nauczyciela. Ocena, czy w danym przypadku zawiera się umowę z nauczycielem na czas określony, zależy od konkretnych, faktycznych uwarunkowań. Jeżeli z okoliczności istniejących w zapytaniu wynika, że nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela na umowę na czas nieokreślony, ponieważ nie ma dla niego pełnego etatu, to wydaje się, że w takiej sytuacji można zawierać kolejne umowy o pracę na czas określony. Do takiego wniosku prowadzi także analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego. W wyrokach z dnia 2 września 1999 r., sygn. akt I PKN 235/99 oraz z dnia 29 czerwca 2000 r., sygn. akt I PKN 709/99, Sąd Najwyższym stwierdził, że regulacje zawarte w Karcie Nauczyciela dotyczące zawierania umów na czas określony są wyczerpujące i wobec nauczycieli nie stosuje się przepisu art. 251 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.), a więc nie powstaje skutek związany z przekształceniem trzeciej umowy z rzędu zawartej na czas określony w umowę o pracę na czas nieokreślony.
Iwona Kobus
Pytanie
W jaki sposób można pomóc nauczycielowi przejść na wcześniejszą emeryturę?
Nauczyciel na dzień 31 grudnia 2007 r. osiągnie wiek 49 lat.
Jako nauczyciel przepracuje na pełnym etacie 25 lat i 3 m-ce.
Do ogólnego stażu pracy może doliczyć 2 lata służby wojskowej oraz 1 rok i 10 m-cy pracy w innym zakładzie pracy.
Podsumowując, nauczyciel na dzień 31 grudnia 2007 r. osiągnie 29 lat pracy i 1 m-c stażu ogólnego.
Większość nauczycieli nalicza lata pracy od ukończenia 4 letniego liceum ogólnokształcącego, w tym wypadku było liceum 5-cio letnie, które jakby zabrało ten jeden brakujący rok.
Sytuacja jest dość dramatyczna z uwagi na to, że nauczyciel chciałby przejść na wcześniejszą emeryturę z powodu specyficznej sytuacji rodzinnej - opiekuje się rodzicami z I grupą inwalidztwa oraz siostrą również z I grupą inwalidztwa., ma także swoją rodzinę. Skrócenie możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę do 31 grudnia 2007 r. oddala możliwość niesienia opieki i pomocy dla jego rodziców, komplikuje sytuację tym bardziej, że szkoła, w której pracuje ciągle jest na liście szkół zagrożonych likwidacją, a także zmianami organizacyjnymi wynikającymi z zastosowania art. 20 KN także wobec tego nauczyciela.
Czy w związku z powyższym nauczyciel może doliczyć do stażu ogólnego np. pracę w rolnictwie (praca na gospodarstwie babci) bądź pomoc rodzicom w opiece nad siostrą zaliczoną do I grupy inwalidów, uznaną za całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji czy też inne o których nie wiemy?
Odpowiedź
odpowiedzi udzielono: 1 sierpnia 2007 r.
stan prawny dotychczas nie uległ zmianie
Zgodnie z przepisem art. 88 Karty Nauczyciela nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., mogą przejść na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek, jeśli spełniają jednocześnie następujące warunki:
- posiadają 30 - letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 20 - letni okres wykonywania pracy w szczególnym charakterze, tj. w charakterze nauczyciela (w przypadku nauczycieli szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich wymagany dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym);
- rozwiązali na swój wniosek stosunek pracy (lub stosunek pracy ustał na podstawie art. 20 ust. 1, 5c i 7 Karty Nauczyciela - tj. został rozwiązany z powodu likwidacji lub zmian organizacyjnych w szkole albo wygasł z powodu upływu 6- miesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym albo wygasł wskutek odmowy podjęcia pracy przez nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym);
- nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa;
- zatrudnieni są w wymiarze co najmniej połowy obowiązującego wymiaru zajęć (art. 91b ust. 1 Karty Nauczyciela).
Należy też podkreślić, że nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r. mogą przejść na emeryturę na powyższych warunkach do końca 2007 r.
Dodać jednak należy, że aktualnie trwają prace legislacyjne nad wprowadzeniem regulacji umożliwiającej wskazanej grupie nauczycieli przechodzenia na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek po 2007 r. Dnia 10 lipca 2007 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela, która została przekazana do Senatu. W świetle przygotowywanej ustawy zmieniającej ustawę Kartę Nauczyciela - warunkiem przejścia nauczycieli urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r. na wcześniejszą emeryturę bez względu na wiek będzie spełnienie do dnia 31 grudnia 2007 r. wymagań określonych w art. 88 ust. 2a KN. Natomiast rozwiązanie stosunku pracy z tytułu przejścia na wcześniejszą emeryturę będzie mogło nastąpić także po 31 grudnia 2007 r.
Do ogólnego, wymaganego 30 - letniego okresu zatrudnienia wlicza się wszystkie okresy składkowe, okresy nieskładkowe oraz okresy uzupełniające - prowadzenie lub pracę w gospodarstwie rolnym. Okresy te uwzględnia się na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
Zgodnie z przepisami przywołanej ustawy, przy ustalaniu prawa do emerytury, do 30 - letniego okresu zatrudnienia uwzględnione zostaną, oprócz okresów składkowych, również m.in. następujące okresy nieskładkowe (art. 7 przywołanej ustawy):
1) pobierania: wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wypłaconego na podstawie przepisów Kodeksu pracy, zasiłków z ubezpieczenia społecznego: chorobowego lub opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego;
2) przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy opieki pielęgnacyjnej nad inwalidą wojennym zaliczonym do I grupy inwalidów lub uznanym za całkowicie niezdolnego do pracy oraz do samodzielnej egzystencji, sprawowanej przez członka jego rodziny w wieku powyżej 16 lat, który w okresie sprawowania opieki nie osiągnął przychodu przekraczającego miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia;
3) przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy niewykonywania pracy, w granicach do 6 lat, spowodowane koniecznością opieki nad innym niż dziecko członkiem rodziny zaliczonym do I grupy inwalidów lub uznanym za całkowicie niezdolnego do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo uznanym za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, sprawowanej przez członka jego rodziny w wieku powyżej 16 lat, który w okresie sprawowania opieki nie osiągnął przychodu przekraczającego miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia;
4) nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów;
5) pobierania zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego;
6) udokumentowanej niezdolności do pracy, za które wypłacone zostały z Funduszu Pracy: zasiłki dla bezrobotnych, zasiłki szkoleniowe lub stypendia.
Pamiętać należy, że okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nie wyższym niż 1/3 udowodnionych okresów składkowych.
Okres pracy w gospodarstwie rolnym może zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do emerytury jedynie wówczas, jeśli ustalone zgodnie z przepisami przywołanej powyżej ustawy okresy składowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również:
1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono składki,
2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
Podkreślić też należy, że okresy pracy w gospodarstwie rolnym uwzględniane są tylko w zakresie niezbędnym do przyznania emerytury - okres pracy w gospodarstwie rolnym może zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do emerytury jedynie wówczas, gdy ustalone zgodnie z przepisami przywołanej ustawy okresy składowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury.
Magdalena Sender
